dlaucznia.info

Teksty nieliterackie - zadania z rozwiązaniami z języka polskiego dla ósmoklasistów

Zadanie: 1 2
Zadanie 2.
Tekst nieliteracki

Maria Ossowska
RYCERZ W ŚREDNIOWIECZU

Przyjrzyjmy się głównym rysom, które miały charakteryzować ideał rycerza.

Rycerz musiał być w zasadzie dobrze urodzony. Mówię „w zasadzie”, bo można było być pasowanym na rycerza za szczególne sukcesy bojowe. Można było także – i to zdarzało się coraz częściej w związku z rozrostem miast i wzmaganiem się ich znaczenia – nabyć ten przywilej. [...]

Rycerz miał promieniować urodą i wdziękiem. Urodę tę podnosił zwykle strój świadczący o zamiłowaniu do złota i drogich kamieni. Nie byle jaka musiała być także zbroja i uprząż. [...]

Rycerz musiał być silny. Siła ta była niezbędna do dźwigania zbroi, która ważyła 60–80 kilo. [...] Znaczenie siły fizycznej będzie – jak zauważają niektórzy – umniejszał rozwój techniki.

Od rycerza oczekiwano, by był nieustannie zaprzątnięty swoją sławą. Szlacheckie pochodzenie – pisał uczeń Arystotelesa – Teofrast – ma to do siebie, że człowiek, któremu przysługuje, jest bardziej chciwy sławy niż inni. Wymagała ona ciągłego podtrzymywania, ciągłej próby. [...] Duma jest w pełni usprawiedliwiona, byle nie przesadna. [...]

Kto chce należeć do rycerzy, musi rozpocząć nowe życie, modlić się, unikać grzechu, pychy i podłości. Musi on bronić Kościoła, wdowy i sieroty, a także opiekować się ludnością. Musi być waleczny, lojalny i nie pozbawiać nikogo jego własności. Obowiązuje go wojna w słusznej sprawie. Musi być wielkim podróżnikiem szukającym udziału w turniejach i walczącym dla damy swego serca.

Gdy mówimy o rycerskości dzisiaj, mamy zwykle na myśli przede wszystkim postawę wobec wroga i wobec kobiety. Wejrzyjmy kolejno w jej bardziej szczegółową charakterystykę.

O chwale rycerza decydowało nie tyle zwycięstwo, ile to, jak walczył. Walka mogła dla niego bez ujmy kończyć się klęską i śmiercią [...]. Śmierć na polu walki była nawet dobrym zakończeniem jego biografii, bo trudno było dopuścić do życia w starczym niedołęstwie. Fair play1 obowiązujący w walce, dyktowany był [...] przez szacunek dla przeciwnika, dumę, postawę zabawową, lęk przed odwzajemnieniem i wreszcie humanitaryzm. [...] Jeżeli rycerz, z którym się walczyło, spadł z konia (a w zbroi nie mógł podnieść się o własnych siłach), ten, kto go strącił, sam także zsiadał z konia, żeby wyrównać szanse.


Na podstawie: Maria Ossowska, Ethos rycerski i jego odmiany, Warszawa 1973.

1 Fair play – (z ang.) uczciwa gra lub walka sportowa; uczciwe postępowanie w stosunkach z ludźmi.
Zadanie 2.1.
Uzupełnij poniższy tekst w taki sposób, aby stanowił streszczenie fragmentu Rycerz w średniowieczu Marii Ossowskiej.

Tematem tekstu Marii Ossowskiej jest .........................................................................................
.......................................................................................................................................................
Autorka skupia się na ...................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
i dowodzi, że .................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 2.2.
Znajdź trzy cechy, jakimi według Marii Ossowskiej powinien się odznaczać rycerz, a następnie do każdej cechy podaj po jednym przykładzie bohatera literackiego i sytuacji potwierdzającej jego rycerskość .
Zadanie 2.3.
Aby zachować sens wypowiedzenia Szlacheckie pochodzenie [...] ma to do siebie, że człowiek, któremu przysługuje, jest bardziej chciwy sławy niż inni, przymiotnik chciwy można poprawnie zastąpić wyrazem
Zadanie 2.4.
PAPKIN
[...]
Jestem Papkin – lew Północy,
Rotmistrz sławny i kawaler –

okazując gestem wstęgi orderowe

Tak, siak, tędy i owędy.
Mądry w radzie, dzielny w boju,
Dusza wojny, wróg pokoju.
[...]

Na podstawie fragmentu wypowiedzi Papkina można sądzić, że jest on rycerzem.
Odwołując się do Zemsty Aleksandra Fredry oraz tekstu Marii Ossowskiej, uzasadnij dwoma argumentami, że Papkin nie jest rycerzem.

.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 2.5.
Wykorzystując znaczenie podanych związków frazeologicznych, sformułuj zasady, których powinien przestrzegać rycerz.
Nie przepisuj podanych przykładów:

wrócić z tarczą, rzucić rękawicę, stanąć w szranki

...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
...........................................................................................................................................
Zadanie 2.6.
Przeczytaj poniższą informację o Zawiszy Czarnym.

Zawisza Czarny z Garbowa, herbu Sulima, polski „rycerz bez skazy i zmazy”, wzór cnót rycerskich, głośny u współczesnych także dzięki swoim zwycięstwom w turniejach rycerskich.

Na podstawie: Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa 2003.


W języku funkcjonuje frazeologizm polegać na kimś jak na Zawiszy. Wybierz synonimiczne do niego sformułowanie.
Zadanie 2.7.
Przeczytaj fragment legendy O królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu.

Merlina posłano, aby na całej ziemi angielskiej pięćdziesięciu najbardziej szlachetnych i najwaleczniejszych rycerzy wyszukał. Mieli oni dopełnić liczby wybranych, godnych zasiąść u Okrągłego Stołu. [...]

Król Artur wielki Zakon Okrągłego Stołu założył, którego sława miała przetrwać wieki. Stu dwudziestu ośmiu rycerzy zaprzysięgło wówczas zwać się rycerzami Okrągłego Stołu, zasię co roku, w pierwszy dzień Zielonych Świątek, miano nowych dobierać, którzy się godnymi tego okazali. [...]

Tedy bardzo uroczyście każdy z wybranych rycerzy rycerstwo prawdziwe ślubował, solennie przyrzekając – pod utratą życia, czci rycerskiej i łaski króla Artura – żadnym podłym czynem się nie splamić, królowi swemu wiernie służyć, zmiłowanie proszącym o to okazać, wobec dam zawsze dwornie się zachować i z wszelką im spieszyć pomocą, w walce o sprawę niesłuszną i zysk ziemski na celu mającą udziału nie brać.

Zaprzysięgli to wszyscy rycerze Okrągłego Stołu, młodzi i starzy zarówno. Albowiem największą to wówczas hańbą było rycerski honor splamić; przeciwnie – niezachwianie, dzielnie, dwornie i wiernie postępując, czci rycerskiej godnym się okazać było najwyższym życia celem.


O królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu U. Waldo Cutler, tłum. F. Kruszewska.

Czy król Artur, powołując zakon rycerzy Okrągłego Stołu, kierował się zasadami etosu rycerskiego, opisanymi przez Marię Ossowską? Uzasadnij swoją odpowiedź.

.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 2.8.
a) Wyjaśnij, w jakim znaczeniu został użyty wyraz rycerstwo w zdaniu Tedy bardzo uroczyście każdy z wybranych rycerzy rycerstwo prawdziwe ślubował.
.......................................................................................................................................................

b) Podaj inne niż w podpunkcie a) znaczenie wyrazu rycerstwo.
.......................................................................................................................................................
Zadanie 2.9.
Wykorzystując zasady etosu rycerskiego, opisane przez Marię Ossowską, sformułuj argument, którym potwierdzisz, że postawy Bilba i jego towarzyszy, bohaterów utworu Tolkiena pt. Hobbit, można określić jako rycerskie.
....................................................................................................................................................... .......................................................................................................................................................
Zadanie 2.10.
a) Wpisz podane wyrazy w odpowiednie miejsca tabeli, tak aby utworzyły rodzinę wyrazów.
1. rycerski
2. rycerstwo
3. rycerz

b) Przekształć podane zdanie złożone na zdanie pojedyncze, a podkreślony wyraz zastąp odpowiednią formą z utworzonej rodziny wyrazów. Zachowaj sens zdania.

Kto chce należeć do rycerzy, musi rozpocząć nowe życie.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 2.11.
Zredaguj ogłoszenie na szkolną stronę internetową, w którym zachęcisz koleżanki i kolegów do obejrzenia rekonstrukcji historycznej turnieju rycerskiego. Użyj dwóch argumentów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.
Poprzednia strona

źródło: CKE
Polityka Prywatności